Spawanie elektrodą otuloną

Jedną z najpopularniejszych metod spawalniczych jest wykorzystywanie elektrody otulonej, pokrytej warstwą topliwego zabezpieczenia. Technikę tą często określa się również jako SMAW (od angielskiego shielded metal arc welding), MMA lub metodę 111. Wykorzystuje się ją głównie do spawania stali, dobrze sprawdza się ona jednak również w przypadku stopów aluminium, miedzi oraz niklu. W technice SMAW praktycznie nie występują ograniczenia dotyczące grubości spajanych ze sobą materiałów. Przy zastosowaniu właściwej elektrody i odpowiednich umiejętnościach spawać w ten sposób można w dowolnym kierunku i pozycji. Z rozwiązania tego powszechnie korzysta się w trakcie tworzenia instalacji budowlanych, w zakładach produkcyjnych, stoczniach i warsztatach.

W metodzie MMA jako źródło zasilania wykorzystać można zarówno generator prądu stałego jak i przemiennego. Przepływający prąd wytwarza łuk elektryczny, pod wpływem którego otulina elektrody topi się, wytwarzając gaz osłonowy. Pełni on tę samą funkcję, która w spawaniu MIG i TIG przypada mieszaninom gazów szlachetnych – mają one chronić spoinę przed niszczącym wpływem powietrza. Dodatkowym produktem topienia otuliny jest żużel, dzięki któremu miejsca łączenia nie utleniają się podczas chłodzenia. Jego zakrzepłą warstwę usuwa się mechanicznie po wystygnięciu. Elektrody zużywają się stosunkowo szybko i przy dłuższych pracach należy kilkukrotnie je wymieniać. Wszystkie te dodatkowe czynności sprawiają, że metoda SMAW jest dość czasochłonna.

Spawanie elektrodą otuloną wymaga nie tylko odpowiednich umiejętności, ale również zachowania szczególnych środków ostrożności. Łuk elektryczny, który się w niej stosuje, jest nieosłonięty, co zwiększa ryzyko poparzenia. Metoda ta charakteryzuje się również silną emisją widzialnego promieniowania, co negatywnie wpływa na oczy i może prowadzić do pogorszenia wzroku. W celu uniknięcia niepożądanych konsekwencji spawacz nie powinien pracować bez odpowiednich środków ochrony osobistej: rękawic, koszuli z długim rękawem oraz hełmu ochronnego lub tarczy. Zagrożenie dla zdrowia stanowią również wydzielające się w czasie topnienia otuliny opary, dlatego pomieszczenie, w którym prowadzone są prace, musi być właściwie wentylowane.

Do zalet MMA z pewnością zaliczyć można uniwersalność. Przy zachowaniu odpowiednich warunków bezpieczeństwa spawać można nawet w bardzo trudnych warunkach, na przykład w wodzie lub na wysokości. Technika ta nadaje się do łączenia różnych rodzajów i gatunków metali i stopów, nie ogranicza także blach ze względu na grubość. Spoiny wytwarzane przy tej metodzie charakteryzują się dużą wytrzymałością mechaniczną, jednak ich jakość w dużym stopniu uzależniona będzie od umiejętności spawacza. Do najpowszechniejszych wad należą rozpryski, które nie osłabiają samego połączenia, jednak obniżają jego estetykę. Niewłaściwie dobrane parametry spawania MMA mogą również skutkować zbyt słabym wtopieniem w rodzimy materiał. Warto zadbać również o właściwe przechowywanie elektrod, zwłaszcza tych zasadowych – są bardzo wrażliwe na wilgoć.